miércoles, 6 de septiembre de 2017

O NENO E O CABALO por JL. Lilo



Á aquel neno labrego, gostáballe montar o Tordo, cabalo pequeno, de trote lixeiro e harmonioso, fel ao amo e a quén lle daba toxo manso e millo debullado. A pelo, amarrado cas mans á crina para non escurrirse pola raiz do rabo e, nas  viaxes, sempre en montura con estribo de zocos, alforxa a cada lado e manta de cadros marróns e roxos  suxeta por correa  ao corno dianteiro, doblada a xeito para poder agochar as pernas do frio e dos toxos que pechaban os carreiros por ónde tiña que ir.
A visita a aldea da Vilapena que dormía ao abeiro, polo poñente, da fraga  e do Chao Grande , montes do Couso ao Leste, quedando  ó Norte as augas cántabras nas que berquen as doces do Eo que chegan do Sul, máis alo da braña das Reigadas. A chegada era un milagre para avoa paterna, o avó morrera novo, sendo labrego, músico na banda da aldea e tratante de ovellas e carneiros. Quizáis, canso  de oficios de pouca rendabilidade, un bo día, cando lle  petou foise caladiño do fondo da aldea para un mundo do que ainda non voltou para dicirnos como se vive alí.
Sen esporón, só arrimando o calcañar aos fondos da barriga, faltáballe tempo ó Tordo para coller  galope, quería chegar axiña. Despois do Santoestebo e do Acebro, viñan os Pedragais fendidos polo camiño fondo de fontes arreo aos lados, croios ferreais lavados, contra os que as ferraduras rechinaban como pitela no lume embatuñada de recina. Cando os cascos traseiros afundian nas pozas, zarapicabanlle os xeonllos ao neno e mollaban a manta polos fondeiros.
Parada obligatoria na Augaxosa, para mercar galletas de María na cantina de Carmina, ao remate agasallabanllas. Coñecíanse por amizade da familia con Daniel “Gavín”, emigrante retornado de Bos Aires. O Gavín, sastre de afición, facía arranxos de roupas  que viñan de ultramar, alí que, según dician, estaban ricos, aquí mui remendados, só os días de festa as raparigas lucian as axustadas saias e os mozos  posturaban con traxes de raias e garabatas floreadas.
Xa no camiño da Canda, mirador natural  para ollar a chaira do val de Lorenzá, ceibe  das néboas mariñans  que en vó raseiro engataban por riba das Liñeiras para aterrar no Picato, Fiouco sen estrada onde o gando arrimaba para beber na poza. Fermoso val,  fecunda terra eslarazada en eidos, con casas espalladas que logo van xuntando  en Vialnova para vixiar ao Conde Santo, pois teñen medo a que fuxa para Roma.
O traxecto da Canda ata cima do Couso, caenlla naque a auga descurre do monte e os animais en liberdade pacían a ámbolos lados. Mesturabanse vacas e bestas  nas campelas formadas antre as toxeiras e sen acougo roian no gromo e  queirogas e, en tempo de moscas,  tornabanas co rabo ou nos de brea do norde poñianse de cú para contela. Ao paso do Tordo e do neno, erguian a testa e ollábanos como perigo estrano, ún que outro múú ou renchido rachaba o silenzo na ladeira.
Que arrepio no corpo do neno e do cabalo, vendo o garañón fungando e brincando as toxeiras, escalando cas patas dianteiras, xuntando a retagarda tódalas bestas, éstas revoltas cos poltros a seu carón,  sementaban couces ao ar como si fora o seu inimigo O Tordo sabedor das fazañas, pegábase ao noiro, espatelado, cas orellas aguzadas, esprintaba como atleta de fondo que fora gañar unha medalla. Logo, todo era baixada, o cabalo bañado de sudor polo lombo, barriga e peito, escuma no canto da boca, táboa do pescozo e pingándolle polas coxas traseiras da ablanada dignidade en capadoira. Roubaranlle a virilidade para facelo manso, pro non conqueriron martarlle os antoxos de femias e a envexa ao garañon.
O neno denantes da costa do Couso poñía pé en terra, acariciaba ao Tordo e ca palma da man dáballe de comer a úneca galleta María que lle quedaba, millor sería auga, pro non podía beber estando tan sudado. Lembrábase do aviso do pai “non lle dar de beber a cabalo sudado e perigoso pode agarralo”; só uns groliños na poza, tirar polo ramal axiña e moi malo que se encharque co corpo tan quente, xa non é o primeiro que morre doente. Nunca soubo ben o neno que quería dicir “agarralo”, tempo andando deduciu que, máis ou menos, era “quedarse medio teso das pernas e non poder andar ao currican e moito menos ao trote”.
A aquel neno labrego gostáballe montar o Tordo e hoxe ainda sinte o calor do lombo do animal na entreperna e de cando en vez soergue o corpo polas caenllas da vida ao compás do currican.