martes, 31 de enero de 2017

O BAILE DA PANDEIRETA por Xosé Luis Lodos Ginzo

"A xemelga de Filo" que non tocaba a pandeireta

A mocidade tiña que xuntarse, beilar e namorarse naquela eira chá, no cabanón baldeiro ou no adro da igrexa.
Dormía  a afumada pandeireta guindada do cordón de saco no espazo que deixaban as tixolas na parede fronte ao escano.
Filomena, costureira, solteira e pandereteira, gostáballe de rogarse polas raparigas da parroquia, para que repenicara o instrumento nos seráns dos domingos.
Era prodixiosa na execución, zurda, cun meneo da muñeca, un resbalar dos dedos da man dereita polo pelexo arrincando un tun,tun co puño pechado, voando o eco do ruxir das argollas tin tirin tin . Tamén cantaba a peza ao mesmo son e a maioria das veces en castelán mesturado co galego.
Caseque sempre escomenzaba o baile ca cantiga: “Maruxiña do forneiro, si coceras faime u bolo, si mo fás faimo de trigo que de millo non o como”. Logo seguía: “señor cura, señor cura, se ha quedado sin criada, el otro día la vi  pasar cun niño en brazos de capa y sotana”.

Cando a gorxa se lle resecaba  e as mans descordinaban, Filomena, facía un descansiño e despois de espregizarse botaba un grolo a botella de sansón que os mozos coidaban de terlla ao carón do asento. Mentras, os bailadores emparexados aproveitaban para confundirse na escuridade, desfongandose ca paixón do amor prometido.
As invernias non escorrentaban o baile da pandeireta, nen a falta de luz eléctrica, nen os desenganos amorosos, só faltaban a festa os emigrados, os cumpridores do servizo militar, os que estaban de loito e os mortos.
Filomena  estivera a punto de casar, de emigrar, de meterse monxa e ata de deixar de sair da casa, pro non caeo nesas miserias. Cosía cando lle petaba, tiña tempo para botar unha caniña ao aire e así matar a fogaxe da carne . Ensinaralle a tocar a pandeireta Remixio, muiñeiro da Veiga de Cornide.
En tempos de antroido, Filomena non daba feito, antre coser e arranxar traxes, facer caretas e atender aos parroquiáns que lle pregaban para que fora tocar , non  acougaba. Denantes de deitarse, cando non tiña quen lle quentara os pés, acostumaba a beber unha copiña de anis As Cadeas, seica dormía millor co gosto doce na gorxa e  sentía calor morno na barriga, amainándolle a soidade da noite.
Nas polavilas, Filo, muller rachada e estrovertida, sempre dicía: “Si fora agora, sería nai, podedes crerme, de ún ou de máis, porque a pandeireta hai que tocala e deixala tocare e para que dure o baile teñen que vir novos pandereteiros”
Xa está petando na porta o Antroido, ista festa pagana de farturas de carne, onde o porco  no pote amosa as orellas, os fociños e os chourizos tinguen de roxo os grelos, ceibando un  cheiro a cómeme que se espalla pola casa.

Filomena, fai anos que nos deixou, pro no cadaleito levou aquila pandeireta afumada, cos buraquiños da couza na madeira, co coiro roido polos cantos, cas argollas enfurruxadas. Mesmiño enriba do ventre apreixada cas mans e cun sorriso nos beizos que preguizaba os bailes da pandeireta no campo do repouso para sempre.

No hay comentarios: