miércoles, 21 de diciembre de 2016

"A Noiteboa" por José Luis Lodos Ginzo

Resultado de imagen de bo nadal

Agochábano na lacena como ouro en pano, aquela úneca barra de turrón de preta amasadura con cacahuete soterrado en pasta branca,  labrada rocha ferreal que retaba as dentamias máis atrevidas, para entrar en liorta ata cás queixadas vencidas quedaban apreixadas e agardaban, sen poder falar, o derretir do azucre para  ceibarse e recuperar folgos do apuro vivido ainda ca dor da articulación temporoqueixada quedaba zumbando nos oídos. Iste era o turrón dos pobres, ónde a améndoa tostadiña no ventre da masa branca, doce e de tenra dureza que se  deixaba roer,  só chegaba aos manteis de outras Noiteboas descoñecidas para a maioría dos celebrantes.
O ritual de esganizar o turrón a golpe de martelo enrriba do lombo do coitelo, constituia a hora máis ansiada da cea, todos ollábamos o bater seco na folla  e o voar dos anacos  desiguais,  a repartición facíase xusta intre os chamados a comelo. Cansos de darlle voltas ca lingua, de amolecelo no canto da boca, de incarlle os incisivos, endexamáis, a victoria se conquería e, sempre, quedaban sobras para intentalo de novo nos seguintes días do Nadal, íase desparramándose nun pratiño de porcelán froreada, onde as poucas moscas golosas do inverno quedaban coas patas enganchadas batendo as ás ata morrer antes do aninovo.
O rexo turrón  era un agasallo, constituia un anhelo de tódolos da casa para que chegara o día da Noiteboa e  que na hora precisa a man da nai o espabilara do sono e o prantara no centro da mesa como si fora un o cordeiro  ofrecido en sacrificio.
Noutros tempos ao remate do século dezanove, nen siquera se cheiraba nas casas das aldeas nen o turrón, nen o galo asado; lembro que o avó contaba, cando era neno, que o seu avó vido de Madrí a pasar o Nadal, pois o resto do ano andaba a traballar na capital, na data sinalada estivo todo o día a canear nos prados de herba verde, chegou a casa e de cea había caldo requentado e castañas cocidas, ó ver aquelo, ergueuse, como un lóstrego, do escaño, colleu as cuncas de barro e arrebolounas contra a parede ao tempo que renegaba e maldecía a celebración: Hace tiempo que  no he comido este tipo de cena el día de Nochebuena.
Foise deitar profirindo verbas en castelán, porque para o arrebato non lembraba o idioma mamado, nen a realidade en que se atopaba , supoño que  se esquecera de traer dos Madriles as viandas e doces que outros Nadales tivera ocasión de degostar, pese a elo, estalle perdoado  e tamén a tódolos  que foron inmigrantes.
Recurrir a necesidade, a desigualdade, ó esquecemento máis que denuncia a destempo é lembrar os Nadales da Galicia rural, tamén dunha parte urbán, e doutras zonas do pais, pois escoller outras celebracións relixiosas non entraban dentro dos cánones establecidos.
Falar do turrón podemos engadilo como índice económico si comparamos aquelas Noiteboas e as actuais, xa que,  ao paso dos anos vivimos o abrandamento da masa que  acollen  máis bandullos e as améndoas pingan o zume nos paladares de moitos, non de todos, por desgraza, neste mundo globalizado. Nembargantes, os dentes rachan, pudren e caen ainda que non sofriran  a pelexa  co duro Almendro, Rocinante ou Xixonense.
Desexándovos un Bo Nadal, non poido esquecer a lembranza daquela Noiteboa dos anos sesenta, cando, con noite pecha, voltaba do muiño a Señora, veciña de alguén

            Apagouselle o candil cando viña do muiño,
            a burra  queda, a carga torta e floxa
            ¡Ai Deus¡, sen luz non atino o camiño
            e na casa celebran a Noiteboa.
            Pilar chiscou a mecha e asoplou,
            o can ladrou, a chuvia amainou
            a burra ¡ alá vou ¡, cando a lúa cheiña
            alumeaba a vida no monte da Penela,
            aló ao fondo da serra o muiño de Faustino.
            Pilar chegou a tempo de roer o turrón,

            cumprindo así ca devoción.

Comparte en facebook e axúdasnos a chegar a máis xente.